Hình 1: Các mảnh gene của virus cúm H1N1 2009 [1].

Virus cúm đại dịch A H1N1 2009 vừa được phát hiện trên người tại Mexico và Hoa Kỳ chỉ mới vài tháng trước, thì nay đã lan truyền đến hầu hết các quốc gia, nhiễm lên trên vài trăm ngàn người và gây ra hơn 4500 ca tử vong.

Tuy virus cúm A có thể nhiễm lên người, chim, heo, ngựa và các động vật khác, các loài chim hoang dã chính là các ký chủ tự nhiên của virus này. Các virus cúm A được chia ra thành nhiều chủng và các chủng này được gọi tên dựa vào 2 loại protein hiện diện trên bề mặt của vỏ virus là hemagglutinin (H) và neuraminidase (N). Có tổng cộng 16 loại protein H và 9 loại protein N khác nhau, và tạo nên nhiều sự kết hợp của 2 loại protein này trên các vỏ virus cúm A. Một số chủng virus cúm A đang lây nhiễm vững lên người như H1N1, H1N2 và H3N2. Các chủng khác cũng hiện diện trên các động vật khác, ví dụ như H7N7 và H3N8 hiện diện trên ngựa, riêng H3N8 còn gây bệnh trên chó.

Tất cả các chủng virus cúm A đều có thể nhiễm lên chim. Tuy nhiên, may mắn là các chủng chuyên nhiễm lên chim lại khá khác biệt về di truyền so với các chủng nhiễm lên cả người và chim.

Virus cúm H1N1 2009 đang gây đại dịch cúm trên thế giới có một bộ gene rất đặc biệt. Bộ gene gồm 8 mảnh của virus này (Hình 1) là một sự phối trộn của các mảnh gene của các chủng virus cúm A khác nhau cả về ký chủ lẫn phân bố địa lý (Bảng 1).

Bảng 1: Chức năng và nguồn gốc động vật của các mảnh gene của virus cúm H1N1 2009 [1].

8 mảnh gene của virus cúm H1N1 2009 là các mảnh ghép khác nhau tạo nên do sự tái sắp xếp của các virus cúm đến từ Bắc Mỹ (HA, PA, PB2, NP và NS/NEP), châu Âu (NA), và Âu Á (M).

Sự tái sắp xếp này làm cho virus cúm H1N1 2009 gợi lại hình ảnh của quái vật Frankenstein trong một tiểu thuyết khoa học giả tưởng, được tạo nên do lắp ghép các mảnh khác nhau của cơ thể người chết.

Có điều virus cúm H1N1 2009 có tàn phá như một con quái vật hay không thì vẫn là câu hỏi chưa thể giải đáp rõ ràng. Cho đến nay virus này dường như có khả năng lây lan rất nhanh (theo mô hình máy tính, có thể là cứ 3 người trên trái đất thì sẽ có 1 người nhiễm), nhưng gây tử vong chỉ tương đương với cúm thường (1000 người nhiễm thì chết 4).

Tác giả bài viết này chỉ sợ virus cúm H1N1 2009 khi vào đến Đông Nam Á, nó gắn thêm một mảnh của virus H5N1 vào bộ gene, và trở nên có độc tính kinh khủng của H5N1 (1000 người nhiễm thì chết 600, hay 5 thì chết 3).

Khi đấy nhân loại phải chứng kiến một thảm hoạ chưa từng có trong lịch sử.

Nhưng may mắn là điều này vẫn chưa xảy ra.

--------------------

[1] http://en.wikipedia.org/wiki/2009_swine_flu_outbreak

Hồ Xuân Thiện