H1N1 LÀ GÌ?

• Cúm A(H1N1) là một loại vi rút mới lây lan ở người trên toàn cầu.
• Loại vi rút này gây bệnh nhẹ ở hầu hết các ca mắc nhưng đã có một số người tử vong, phần lớn là ở Mê hi cô.
• Vi rút này đầu tiên được đề cập tới như là “cúm lợn” vì các kết quả xét nghiệm chỉ ra rằng rất nhiều gien trong loại vi rút mới này giống với các loại vi rút cúm thường xảy ra ở lợn tại vùng Bắc Mỹ, châu Âu và châu Á.
• Loại vi rút A(H1N1) mới được phát hiện này là một chủng hỗn hợp giữa gien của cúm lợn, cúm gia cầm và cúm người. Các nhà khoa học gọi đây là một loại vi rút “tổ hợp bốn phần”.
• Đây là một loại hình kết hợp duy nhất mà từ trước tới nay chưa hề có.

MỘT VI RÚT CÚM ĐẠI DỊCH LÀ GÌ?

Để một vi rút cúm được coi là một vi rút gây đại dịch thì:

• Cần phải là một chủng vi rút cúm mới – có nghĩa là hầu hết mọi người sẽ không có miễn dịch với nó
• Chủng mới này phải có khả năng lây lan dễ dàng từ người sang người và tiếp tục lây lan trên toàn cầu

CÁC TRIỆU CHỨNG CỦA H1N1 LÀ GÌ VÀ NÓ LÂY LAN NHƯ THẾ NÀO?

Các triệu chứng của cúm H1N1 cũng tương tự như các triệu chứng của cúm thông thường theo mùa: đột nhiên sốt cao, đau khắp người, đau đầu, mệt mỏi, ho khan, chảy nước mũi, và đau họng.

Một số người mắc loại vi rút này cũng báo cáo là cảm thấy buồn nôn, bị nôn và tiêu chảy, đó không phải là những triệu chứng điển hình.

Vi rút đã và đang lây lan từ người sang người theo cùng những cách mà cúm thông thường, cúm theo mùa lây truyền: qua tiếp xúc gần (với khoảng cách thường là trong vòng một cánh tay) khi người đó nói chuyện, ho, hay hắt hơi. Hay qua việc tiếp xúc với đồ vật mà người bị nhiễm đã hắt hơi vào, ví dụ như qua việc bắt tay sau khi người đó vừa hắt hơi mà đã dùng tay để che miệng.

Một người có thể lây truyền cúm sang người khác nếu họ tiếp xúc gần với nhau, vì thế cúm có thể dễ dàng lan truyền ở những nơi có nhiều người tiếp xúc gần gũi với nhau, ví dụ như ở các đám đông.

Những người mắc cúm A(H1N1) nhưng chưa biểu hiện các triệu chứng vẫn có thể truyền bệnh sang người khác.

NẾU TÔI (HAY MỘT THÀNH VIÊN TRONG GIA ĐÌNH) CÓ CÁC TRIỆU CHỨNG NHƯ VẬY, CÓ PHẢI TÔI ĐÃ MẮC H1N1?

Ngay bây giờ ở Việt Nam, bạn có thể cho rằng bạn KHÔNG MẮC vi rút H1N1, TRỪ KHI:

• Có các ca H1N1 được báo cáo trong khu vực nơi bạn đang sống, làm việc, hay vừa mới viếng thăm.
• Bạn vừa đến một quốc gia có các ca bệnh được báo cáo.
• Bạn có tiếp xúc với một người vừa tới một khu vực có các ca mắc H1N1.

Nếu bạn có các triệu chứng cúm và phù hợp với bất cứ tiêu chuẩn trong những tiêu chuẩn trên, bạn cần đi khám. Bạn cần báo cáo cho người phụ trách và không đi làm.

Trên đường đi tới phòng khám/bệnh viện, bạn cần đeo khẩu trang. Trước khi hay ngay khi bạn đến y tế bạn phải thông báo cho nhân viên của phòng khám, bệnh viện là bạn nghĩ là bạn có thể bị nhiễm cúm H1N1.

Và bạn cần hoãn bất cứ chuyến đi nào cho tới khi bạn trở lại khỏe mạnh bình thường.

ĐEO KHẨU TRANG CÓ BẢO VỆ ĐƯỢC MÌNH KHÔNG?

Khẩu trang được thiết kế để giảm các mầm bệnh do người thở ra.

Nếu bạn không bị bệnh, bạn không cần phải đeo khẩu trang.

Nếu bạn đang chăm sóc người bệnh, và họ cảm thấy quá bất tiện không thể đeo khẩu trang được, thì khi đó bạn có thể đeo khẩu trang cho mình khi tiếp xúc gần với người ốm đó. Nhưng bạn cần phải hủy bỏ khẩu trang đó ngay sau khi tiếp xúc, và sau đó rửa tay thật kỹ lưỡng.

Sử dụng khẩu trang đúng cách trong tất cả các tình huống là hết sức cần thiết. Sử dụng khẩu trang không đúng cách, thực tế sẽ làm tăng cơ hội lây nhiễm.

NẾU H1N1 CHỈ GÂY BỆNH NHẸ, TẠI SAO CHÚNG TA PHẢI LO LẮNG?

Vi rút cúm là lọai virút không thể dự đoán trước được là nó biến đổi như thế nào và có thể biến đổi nhanh chóng. Sự hiểu biết của chúng ta còn hạn chế về bệnh mới bùng phát do virút này gây ra. H1N1 là một loại vi rút mới và không ai có thể dự báo liệu nó sẽ biến đổi hay biến đổi như thế nào hoặc tình hình sẽ tiến triển ra sao. Ví dụ như, vi rút có thể biến đổi để trở nên nguy hiểm hơn và gây bệnh trên phạm vi rộng hơn và gây tử vong.

ĂN THỊT LỢN CÓ AN TOÀN KHÔNG?

Có.

Người ta KHÔNG bị nhiễm vi rút H1N1 2009 mới vì ăn thịt lợn hay các sản phẩm từ lợn. KHÔNG hề có bằng chứng cho thấy loại vi rút này bắt nguồn từ lợn.

Để tránh gặp phải những vấn đề sức khỏe khác, việc luôn luôn đảm bảo rằng thịt lợn và các loại thịt khác sẽ được nấu chín kỹ ở nhiệt độ 160°F/ 70°C là rất quan trọng.

THUỐC KHÁNG VI RÚT CÓ TÁC DỤNG KHÔNG?

Có một loại thuốc (một loại kháng vi rút) được gọi là oseltamivir (với tên thương mại là Tamiflu) và Zanamivir (với tên thương mại là Relenza) đã được điều trị cho một số ít các ca nhiễm H1N1.

Loại thuốc này có thể làm giảm các triệu chứng và rút ngắn thời gian ốm\bệnh, và có thể phòng ngừa được các biến chứng nghiêm trọng.

Tuy nhiên, Tamiflu KHÔNG phải là cần thiết cho đa số các ca mắc H1N1. Hầu hết các ca bệnh sẽ khỏi hoàn toàn tại nhà mà không cần phải điều trị bằng thuốc kháng vi rút hoặc nhập viện.

Thuốc kháng vi rút là hiệu quả nhất khi chúng được sử dụng ngay trong hai ngày đầu mới bị mắc bệnh.

TRONG TRƯỜNG HỢP TÔI BỊ NHIỄM LOẠI VI RÚT MỚI NÀY TÔI CÓ CẦN DÙNG THUỐC KHÁNG VI RÚT NGAY KHÔNG?

Không. Bạn chỉ cần uống thuốc kháng vi rút, ví dụ như oseltamivir hay zanamivir, nếu người nhân viên y tế thăm khám cho bạn khuyên bạn phải làm như vậy. Các cá nhân tuyệt đối không nên mua thuốc để phòng ngừa hay phòng chống loại cúm mới này mà không có đơn thuốc của bác sĩ, và bạn nên thận trọng khi mua thuốc kháng vi rút qua trang thông tin internet quốc tế.

ĐỂ CHUẨN BỊ SẴN SÀNG CHO MỘT ĐẠI DỊCH, WHO ĐANG LÀM GÌ ĐỂ ĐƯA CÁC THUỐC KHÁNG VI RÚT TỚI CÁC QUỐC GIA?

Ưu tiên hàng đầu của WHO là cung cấp một kho dự trữ khẩn cấp với các thuốc kháng vi rút cho các quốc gia mà chưa có hoặc không có đủ kho dự trữ thuốc này và không có khả năng tự mua những loại thuốc đó.

WHO cũng đang làm việc với các Quốc gia thành viên, các nhà tài trợ và các nhóm khác đã có kho dự trữ và sẵn sàng chia sẻ lượng dự trữ này với WHO để phân phối cho các quốc gia có nhu cầu.

ĐÃ CÓ VẮC XIN CHO H1N1 CHƯA?

Các nhà khoa học đã bắt đầu có gắng tìm ra một loại vắc xin phòng ngừa được loại vi rút đang lưu hành. Tuy nhiên, vẫn chưa có một quyết định nào cho việc sản xuất vắc xin này.

Một khi quyết định đã được đưa ra cho việc sản xuất loại vắc xin này, sẽ mất ít nhất là 6 tháng để làm cho vắc xin này sẵn có rộng khắp. Ngay cả khi đó, sẽ không có đủ vắc xin cho tất cả mọi người và vắc xin này có thể không có hiệu quả nữa nếu vi rút đã biến đổi nhiều.

Các loại vắc xin cúm mùa hiện tại có thể không phòng ngừa được vi rút cúm H1N1 hiện nay.

Để biết thêm thông tin về vắc xin hãy bấm vào đây vào đây (chỉ có bằng tiếng Anh)

VIỆT NAM ĐANG LÀM GÌ ĐỂ KIỂM SOÁT H1N1?

Bộ Y tế Việt Nam đã nhanh chóng ứng phó để chuẩn bị cho một đại dịch có thể xảy ra và nhiều ca mắc H1N1.

Bộ Y tế đã chỉ đạo các Sở Y tế, các Trung tâm Y học dự phòng, các Viện Vệ sinh Dịch tế khu vực, các cơ sở y tế và các trạm kiểm dịch y tế quốc tế tăng cường công tác giám sát và các biện pháp phát hiện sớm và chuẩn bị để ứng phó với bất cứ ca mắc nào được xác định.

Với kinh nghiệm trước đây trong việc xử lý với cả dịch cúm gia cầm và SARS, Việt Nam hiện đã và đang có qui chế giám sát và phát hiện sớm.
WHO tại Việt Nam và Bộ Y tế đang cùng nhau làm việc chặt chẽ để triển khai thực hiện tốt nhất và những quy trình chẩn đoán tại phòng xét nghiệm, kiểm dịch và điều trị các ca lâm sàng, kiểm soát lây nhiễm và hậu cần cụ thể đối với tình hình hiện nay.

Một khi số người bị nhiễm vẫn duy trì ở mức tương đối hạn chế, thì chúng tôi khuyến nghị sử dụng các biện pháp bảo vệ được liệt kê trong trang thông tin điện tử này.

Nếu có nhiều người bị nhiễm và/hoặc loại vi rút này gây bệnh nghiêm trọng hơn, khi đó các biện pháp không tập trung đông người có thể phải được khuyến cáo.

Các biện pháp đề ra để làm giảm tiếp xúc với những người khác, và có thể gồm cả việc đóng cửa các lớp học và hạn chế các đám đông, như đóng cửa các nhà hát, hủy bỏ các sự kiện thể thao, v.v.… để không khuyến khích mọi người tụ tập một số lượng lớn cùng nhau.

Bộ Y tế Việt Nam

CÓ THỂ TÌM THÔNG TIN MỚI NHẤT VỀ TÌNH HÌNH TRÊN TOÀN CẤU Ở ĐÂU?

Trong tình huống khẩn cấp về sức khỏe công cộng, điều quan trọng là phải tìm được các thông tin chính xác về tình hình dịch bệnh. WHO đưa ra các thông tin cập nhật trên trang thông tin điện tử của mình, không chỉ về tình hình toàn cầu, mà còn có các hướng dẫn, và các câu hỏi thường gặp.

Thông tin sẵn có tại các trang tin điện tử sau đây

Tổ chức Y tế Thế giới

Trung tâm Phòng chống Dịch bệnh Hoa Kỳ

Trung tâm Phòng chống Dịch bệnh Châu Âu

Nguồn: WHO Representative Office in Vietnam [1].

[1] http://www.wpro.who.int/vtn/templates/With_Toc.aspx?NRMODE=Published&NRORIGINALURL=%2fvietnam%2fsites%2fdcc%2fh1n1%2ffaq.htm&NRNODEGUID={D741720A-97FC-4EFB-B75D-41B2A32F097E}&NRCACHEHINT=NoModifyGuest