Một số đoàn quốc gia đã đề nghị WHO cân nhắc thêm các chỉ tiêu khác ngoài chỉ tiêu về lây truyền theo địa lý để đưa ra các pha cảnh báo đại dịch cúm.

Tôi đã nghe rất kỹ các mối quan tâm của quý vị. Pha 5 và pha 6 là hoàn toàn giống nhau về phương thức hoạt động. Hiện nay, các biện pháp tích cực về chuẩn bị đang được tiến hành, kể cả từ phía các công ty.

Khi chúng ta nâng mức cảnh báo lên pha 5, tôi đã đề nghị tất cả các quốc gia đều phải kích hoạt các kế hoạch chuẩn bị cho đại dịch cúm, và hầu hết các quốc gia đã thực hiện điều này.

Nhưng kể cả các kế hoạch tốt và chi tiết nhất cũng cần phải thật linh hoạt khi mà virus mới hoàn toàn bắt đầu xuất hiện và bắt đầu thay đổi các quy luật. Chúng ta đã từng nghĩ rằng, và lo sợ rằng chủng virus cúm H5N1, với khả năng gây tử vong trên người cực cao, có thể gây ra một đại dịch cúm. Như đoàn Ai Cập đã cảnh báo, chủng virus trên chim này vẫn chính là một mối nguy đáng kể.

Nhưng hiện nay, mối quan tâm lớn nhất của chúng ta là virus H1N1 vừa mới xuất hiện.Đây là lần đầu tiên trong lịch sử, chúng ta đang quan sát các điều kiện dẫn đến sự bắt đầu của một dịch cúm diễn ra ngay trước mắt mình. Một mặt, điều này cũng cho chúng ta một cơ hội chưa từng có. Thế giới đang rất cảnh giác và tự bảo vệ mình với mức độ chưa từng có trước đây.

Mặt khác, nó cũng đặt chúng ta vào một tình huống khó xử. Các nhà khoa học, lâm sàng và dịch tễ đang thu được rất nhiều thông tin. Nhưng chúng ta không có đủ kiến thức khoa học để diễn giải các thông tin này với sự chính xác cao. Chúng ta có bằng chứng, nhiều bằng chứng là khác, nhưng rất ít kết luận rõ ràng.

Như tôi đã nói, các bước chuẩn bị trên các cấp độ khác nhau đã được tiến hành. Về việc này thì chúng ta không thể làm tốt hơn được nữa.

Hãy để tôi trình bày cho các bạn, dựa vào kiến thức hiện có, những điều chúng ta có thể nghĩ là sẽ xảy ra trong những tuần và tháng tới.

Thứ nhất, đây là một virus lây lan cực kỳ nhanh. Chúng ta tin rằng nó sẽ tiếp tục lây lan đến các quốc gia khác và cũng tiếp tục lây lan trong các nước hiện đang bị nhiễm. Điều này chúng ta không nghi ngờ gì.

Thứ hai, đây là một virus rất xảo quyệt và âm thầm. Nó không to tiếng khi lây lan đến một quốc gia mới bằng cách làm cho hàng loạt bệnh nhân đi khám bệnh hoặc nhập viện. Thật sự là hầu hết các quốc gia đang cần phải có một sự đẩy mạnh quyết liệt về các xét nghiệm trong phòng thí nghiệm để chẩn đoán sự hiện diện của virus và theo dõi nó.

Điều này, vì vậy, cũng tạo nên một tình huống khó xử khác. Tất cả chúng ta đều phải biết ơn nhiều quốc gia đã tiến hành các biện pháp dò tìm và điều tra, và nghiên cứu rất chi tiết về các ca lâm sàng, đặc biệt trên các bệnh nhân nhập viện.

Những cố gắng này đã cung cấp cho chúng ta kiến thức về virus, các kiểu mẫu lây lan, và phổ bệnh mà nó gây ra. Nhưng các cố gắng này không liên tục và cực kỳ tốn kém. Chúng có thể được kéo dài trong bao lâu? Các bạn đã nghe câu hỏi này từ vài đoàn quốc gia trong báo cáo tư vấn cao cấp.

Câu trả lời là tuỳ vào tình hình, khả năng, và nguy cơ của từng quốc gia riêng biệt, và kể cả từng vùng khác nhau của một quốc gia. WHO không thể, ngay tại lúc này, giải quyết sự khó xử này bằng một khuyến cáo tổng quát nào. Các quốc gia nên điều chỉnh các phản ứng của mình dựa theo tình hình biến đổi của bệnh cúm.

Chúng ta đang nằm trong những ngày đầu của quá trình, và không hiểu đủ để đưa ra các khuyến cáo tức thời/quan trọng.

Thứ ba, cho đến bây giờ, virus cúm mới này đang lây lan chủ yếu trên Bắc Bán Cầu, nơi mà các dịch cúm thông thường đáng lẽ phải là đang giảm.

Chúng ta cần phải theo dõi tập tính của H1N1 rất sát sao khi nó đang gặp phải các virus cúm hiện nay đang lây lan trong mùa đông ở Nam Bán Cầu. Mùa đông này tại Nam Bán Cầu sẽ tạo cơ hội cho các virus cúm trộn lẫn vào nhau và có thể sẽ trao đổi các vật chất di truyền của chúng theo các cách không thể nào đoán trước được.

Thứ tư, trong trường hợp virus H1N1 đang lây lan rộng và hoành hành trong dân cư, các quốc gia cần phải biết rằng sẽ có nhiều ca lây nhiễm nặng và tử vong. Chúng ta không cho rằng, tại thời điểm này, khả năng này sẽ xảy ra đột ngột và số ca bệnh nặng hoặc tử vong sẽ bùng nổ.

Tuy nhiên, các quốc gia, đặc biệt là các quốc gia đang phát triển, nơi mà dân chúng có thể bị ảnh hưởng nhiều nhất, nên chuẩn bị đón nhận nhiều hơn là hiện nay với một số ít các ca bị cúm nặng. Các ca cúm hiện đang được phát hiện và kiểm tra trong các điều kiện tốt nhất có thể.

Hồ Xuân Thiện, dịch từ Diễn văn bế mạc Đại hội Y tế Thế giới lần thứ 62 của bà Margaret Chan (Tổng Giám đốc WHO), đọc ngày 22/05/2009 tại Geneva, Thụy Sĩ. Toàn bộ bài diễn văn tiếng Anh có thể được xem tại đây [1].

[1] http://www.who.int/dg/speeches/2009/62nd_assembly_address_20090522/en/index.html