1. Tình hình Việt Nam

Hôm nay, 06/06, đã chứng kiến sự tăng lên đột ngột (5) của các ca nhiễm cúm A (H1N1) tại TP HCM, với tổng số người được xác nhận đã bị nhiễm virus cúm là 10 người. Tất cả các ca nhiễm cúm vẫn là người vừa đi du lịch từ nước ngoài về VN, và chưa có biểu hiện virus đang lây lan giữa người và người tại VN.

Cập nhật 07/06: Có 1 ca trong 10 ca nói trên đã được xác nhận là ca nhiễm từ người sang người đầu tiên tại VN [1]. Có thể nói là dịch cúm H1N1 tại VN đã bước sang một trang mới!

Ngoài TP HCM, vẫn chưa có ca nào được xác nhận đã bị nhiễm cúm H1N1 trên toàn VN.

Hôm nay cũng là lần đầu tiên VN phát hiện được 1 ca nhiễm cúm bằng cách dùng máy đo thân nhiệt tại sân bay Tân Sơn Nhất. 9 ca H1N1 trước đây đều là do bệnh nhân về nhà một thời gian rồi mới có triệu chứng, và các xét nghiệm sau đấy mới xác nhận họ bị cúm.

Tính toán một cách thô thiển, tỉ lệ thành công của máy đo thân nhiệt tại sân bay là 10%.

Điều này cũng trùng hợp với các cảnh báo của WHO và các mô hình máy tính trước đây trên thế giới rằng các máy đo thân nhiệt tại sân bay sẽ không cản được sự xâm nhập của cúm vào một quốc gia. Đa số người mang virus H1N1 không biểu hiện triệu chứng sốt ngay lập tức. Vì vậy, họ sẽ dễ dàng vượt qua các hàng rào kiểm dịch tại sân bay.

Tuy nhiên, các máy đo thân nhiệt lại có tác dụng rất to lớn: chúng làm cho người dân yên tâm hơn. Họ nghĩ rằng ít ra cũng có một phòng tuyến thứ nhất nằm tại sân bay để chống cúm. Dân yên tâm, họ làm việc bình thường, nền kinh tế sẽ vận hành bình thường. Dân bất an, họ không dám đi làm việc, kinh tế sẽ gặp khó khăn.

Mỗi máy đo thân nhiệt có giá khoảng 3.000 đô la Mỹ, không quá đắt với VN, nên đây cũng là một sự đầu tư thích đáng.

2. Trống đánh xuôi, kèn thổi ngược

Hiện nay, Bộ Y tế VN đang khuyến cáo: "Tất cả mọi người dân, khi có biểu hiện sốt, ho, đau họng thì chủ động cách ly, không đến nơi tụ tập đông người để phòng lây bệnh cho người khác, đồng thời thông báo ngay cho các cơ sở y tế để được hướng dẫn và xử trí và điều trị kịp thời." [2]

Đây là một cảnh báo đúng đắn và phải được thực hiện triệt để. Tuy nhiên, do sơ suất hay vì một lý do nào khác, tôi nhận thấy vẫn còn có ý kiến khuyến cáo bệnh nhân nên tự đi khám, tương đương với tự đi đến nơi tụ tập đông người và hoàn toàn có thể lây bệnh cho người khác.

Ví du: Tuổi Trẻ ngày 03/06 đăng ý kiến của Bs Phan Văn Nghiệm, trưởng phòng nghiệp vụ y Sở Y tế TPHCM: "... khi thấy có một trong những triệu chứng kể trên, người dân cần đến ngay các cơ sở y tế để được khám bệnh, theo dõi và chẩn đoán bệnh." [3]

Bs Nghiệm đã khuyến cáo rất nguy hiểm, vì bệnh nhân H1N1 khi tự đi khám thì sẽ vô tình làm lây lan virus cho người xung quanh. Khuyến cáo của Bs Nghiệm đã đi ngược lại thông báo của Bộ Y tế VN.

3. Nên làm gì khi bạn bị ho và sốt? (Xin đăng lại một phần của bài tùy bút cúm 31/05/09 vì vẫn còn tính thời sự)

Hiện nay, điều đầu tiên các bệnh nhân bị ho và sốt nên làm là tự đánh giá khả năng mình có thể đã bị nhiễm cúm A (H1N1) hay không.

Trong vài ngày tới, nếu bạn bị ho và sốt, hãy trả lời 3 câu hỏi "CÓ/KHÔNG" sau:

1. Bạn có phải vừa về VN từ các nước có dịch cúm A (H1N1) không?
2. Bạn có tiếp xúc với ai đã bị nhiễm/nghi ngờ nhiễm cúm A (H1N1) không?
3. Khu vực bạn đang sinh sống có ai đã bị nhiễm cúm A (H1N1) hay không?

Nếu bạn trả lời "CÓ" cho ít nhất một trong ba câu hỏi trên, thì có khả năng bạn đã bị nhiễm cúm A (H1N1). Xin lưu ý rằng đây chỉ là một sự giả định.

Nếu vậy, bạn không nên đi khám bệnh tại bất kỳ bệnh viện nào, vì có khả năng bạn sẽ truyền virus cúm A (H1N1) cho người khác.

Hãy ở nhà và điện thoại ngay đến đường dây nóng của Sở Y tế trên địa bàn, các Viện Vệ sinh dịch tễ hoặc Viện Pasteur, đồng thời thông báo Bộ Y tế (Cục Y tế dự phòng và Môi trường theo số điện thoại đường dây nóng: 0989671115, Fax: 0437366241, email: This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it ).

Các nhân viên y tế sẽ có mặt tại gia đình bạn sớm nhất có thể, và họ sẽ thực hiện các thao tác cần thiết để chẩn đoán bệnh cho bạn, và điều trị đúng cách.

4. Thế giới đang mệt mỏi vì sự cảnh giác cúm

Hiện nay, trên thế giới đang có 2 luồn quan điểm trái ngược nhau:

1. Rất lo lắng rằng virus H1N1 tuy hiện tại có vẻ đang là một virus cúm nhẹ, nhưng trong tương lai có thể thay đổi trở thành mạnh hơn, và mọi người cần phải luôn cảnh giác;
2. Không lo lắng nhiều như trước vì đã có nhiều cảnh báo đại dịch cúm mà đại dịch chưa thấy xuất hiện, vì thế tần số và sức nặng của các cảnh báo cũng giảm đi.

Ngay cả WHO cũng đang có 2 luồn quan điểm này. Một mặt, WHO luôn cảnh báo là thế giới đang đứng trước nguy cơ của một đại dịch và tất cả các quốc gia cần giữ mức cảnh giác cao như hiện nay, nhưng mặt kia thì chính cơ quan này lại đang giảm các hoạt động đối phó với cúm H1N1 so với ban đầu: tần số các thông báo cúm của WHO [4] đã giảm xuống chỉ còn 1 thông báo / 2-3 ngày, và các buổi họp báo cũng cách xa ra so với hàng ngày vào đầu tháng 5.

Việc giữ mức cảnh giác cao độ với cúm H1N1 sẽ làm bất kỳ quốc gia nào tiêu tốn rất nhiều nhân lực và chi phí. Ví dụ: (1) Các bệnh viện phải chừa riêng ra các phòng trống dự phòng cho bệnh nhân cúm H1N1, trong khi cũng chính trong bệnh viện này bệnh nhân lại đang hứng chịu sự quá tải; (2) Sự duy trì các đường dây nóng 24/24 cung cấp và nhận tin cúm sẽ đặt gánh nặng lên nguồn nhân lực y tế vốn đang giới hạn... Do vậy, cứ gồng mình mãi mà chưa biết có bị đấm hay không thì sẽ sinh ra mệt mỏi, và không muốn gồng nữa.

Việt Nam đang gồng mình chống cúm H1N1 khá tốt. Vấn đề sắp tới là hệ thống y tế VN sẽ tiếp tục gồng được trong bao lâu?

--------------------

[1] http://www.thanhnien.com.vn/News/Pages/200923/20090606234337.aspx

[2] http://www.moh.gov.vn/homebyt/vn/portal/InfoDetail.jsp?area=58&cat=1456&ID=7329

[3] http://www.tuoitre.com.vn/Tianyon/Index.aspx?ArticleID=319602&ChannelID=12

[4] http://www.who.int/csr/disease/swineflu/updates/en/index.html

Hồ Xuân Thiện