Hôm nay tôi phải ngồi sửa lại trang web dịch cúm bị virus của ai đấy tấn công.

Lạ, web dịchcúm chuyên chống virus mà lại bị virus phá! Làm tôi phải dời cả cái nhà sang địa chỉ mới là http://dichbenh.com.

Thôi, nói linh tinh thế là đủ, bây giờ bàn chuyện nghiêm chỉnh.

Trong vài ngày vừa qua, Việt Nam lần đầu tiên đã công bố cúm H1N1/09 lây lan trong dân cư [1], với nhiều điểm bùng phát dịch (y tế và báo chí ta thích gọi là "ổ" [2], nhưng có con người trong ấy, nên tôi thích gọi là "điểm bùng phát" hơn, vì lý do nhân đạo).

Có nhiều người lo lắng, liên lạc chúng tôi, hỏi là như thế này, như thế kia... thì có bị cúm H1N1 không [3].

Không ai hỏi là "tôi đã bị cúm H1N1, vậy bây giờ tôi nên lo nhiều hay lo ít" cả.

Nếu bạn hỏi tôi câu hỏi trên, tôi sẽ với tất cả lòng chân thành mà trả lời là vừa lo, nhưng vừa mừng nữa.

1. Tại sao lo?

Hỏi lại nhé, tại sao không lo?

• Bệnh thì ai cũng phải lo lắng cả, nhất là cúm. Cúm bao giờ cũng là một kỷ niệm khó chịu cho những ai nhiễm phải nó.
• Cúm cũng là một bệnh gây chết cho hàng trăm ngàn người trên thế giới mỗi năm.
• Báo chí thế giới và VN ngày ngày giờ giờ nói đến cúm heo, cúm H1N1, đại dịch cúm, Tamiflu, vắc xin... nghe mãi, không lo cũng phải lo, không sợ cũng phải sợ
• Mình bị nhiễm, lo cho riêng mình chưa xong, còn lo sẽ nhiễm sang cho cả người nhà.
• Một số nhóm người có thể sẽ bị cúm H1N1/09 gây bệnh nặng, như sản phụ, người có hệ thống miễn dịch kém... Họ lại càng lo lắng hơn.

Nhưng tôi nói thật, trong cái rủi bao giờ cũng có cái may, cái mừng.

2. Tại sao mừng?

Chưa nghe ai phân tích là nên mừng khi bị cúm H1N1/09 cả, vì vậy bạn có thể lấy làm lạ. Nhưng hãy nghe tôi trình bày.

a. Bị trong "giai đoạn cách ly" tốt hơn bị trong "giai đoạn điều trị"

VN hiện nay còn đang nằm trong "giai đoạn cách ly" đối với bệnh cúm. Nói nôm na ra là ai mà được phát hiện mang virus cúm thì người ấy sẽ được điều trị tối đa và miễn phí bởi hệ thống y tế. Trong giai đoạn này, tất cả người bệnh sẽ được uống Tamiflu là thuốc chuyên chống cúm, được cách ly tại các cơ sở y tế, được theo dõi 24/24 giờ, và được cả nước quan tâm và điểm danh.

Với 2 triệu liều Tamiflu chống cúm, thuốc này sẽ được sử dụng hết trong thời gian không lâu nữa khi số bệnh nhân cúm tăng lên. Cho đến hiện nay, chưa có thông tin gì về việc VN sẽ tăng kho dự trữ Tamiflu cả, nên nếu bạn bị cúm "trễ" quá, rất có khả năng là bạn không có thuốc chống cúm để uống.

Trong thời gian sắp tới, khi đã có quá nhiều người bị cúm H1N1/09, VN sẽ phải chuyển sang "giai đoạn điều trị". Lúc đấy, người bị cúm sẽ phải tự nằm ở nhà, tự lo, không được cho uống Tamiflu nếu chỉ bị bệnh nhẹ, và không ai điểm danh bạn vào tổng số người bị cúm nữa.

b. Nhiễm trước, kháng sau

Có lẽ bạn cũng biết là virus cúm có khả năng biến đổi rất nhanh, chỉ trong vài năm là sẽ có các chủng mới xuất hiện và lây truyền.

Nhưng sự biến đổi của virus cúm cũng phải cần thời gian tính bằng năm, vì vậy, nếu bạn nhiễm cúm H1N1/09 bây giờ, bạn không còn phải lo trong thời gian 12 tháng tới sẽ bị nó nhiễm lên bạn nữa. Cho dù virus có nhiễm lên thêm bao nhiêu người, có tăng độ độc lên chút ít, bạn cũng sẽ yên tâm hơn vì mình đã có kháng thể chống lại nó.

Bạn bị cúm, nghe tôi phân tích xong, bạn mừng. Nhưng tôi cũng nhìn thấy trong cái rủi có cái may trong tình hình hiện nay.

3. May mắn

Các điểm bùng phát dịch vừa qua sẽ cho VN các số liệu quý trong nghiên cứu cúm H1N1/09.

Từ trước đến nay, ta chưa có số liệu tại VN có bao nhiêu ca có triệu chứng trên tổng số ca nhiễm. Với một điểm dịch như trường Ngô Thời Nhiệm, sẽ dễ dàng làm RT-PCR để xét nghiệm cho toàn bộ học sinh, và chẩn đoán lâm sàng nghiên cứu triệu chứng của các em.

Với số liệu triệu chứng/tổng số nhiễm này, ta sẽ tính ra được Việt Nam hiện đã có bao nhiêu người mang virus H1N1/09 nhưng chưa được phát hiện ra.

Hiện nay đang là mùa hè, thời tiết ấm áp, chưa thuận lợi cho cúm phát triển. Bài học Ngô Thời Nhiệm cũng sẽ là một đợt thử lửa cho VN khi bước vào năm học mới và mùa đông sắp tới, khi sẽ có nhiều điểm bùng phát trên nhiều địa phương.

Nhân đây tặng các bạn bài thơ tôi làm cuối năm 2008. Tôi lấy tên bài này đặt làm tựa cho bài tùy bút cúm hôm nay đấy.

Đừng buồn, trong rủi có may

Khóc đi mắt sẽ sáng lâu
Vò tai bức tóc thì đầu mô-đen
Ho mạnh sẽ trị được hen
Lại thông cổ họng, giảm lèn lỗ tai

Bực tức đi nhậu ít chai
Sẽ giúp chủ quán lai rai gom tiền
Lười biếng nằm ngủ triền miên
Thì đỡ tốn kém, khỏi phiền uống ăn

Ra đường bá láp lăng nhăng
Giúp người đang stress đở căng bớt khùng
Giận hờn đấm đá lung tung
Tay chân thể dục đùng đùng to ra

Ai ơi nhớ lấy lời ca
Sự đời trong rủi ấy mà có may
Cuộc sống đen đủi hôm nay
Nhưng mai sẽ lại đổi thay sáng ngời

Eynsham, 31/12/2008

--------------------

[1] http://www.tuoitre.com.vn/Tianyon/Index.aspx?ArticleID=327544&ChannelID=3

[2] http://www.vietnamnet.vn/xahoi/2009/07/859265/

[3] http://dichbenh.com/index.php/hoi-dap/7-khong-biet-minh-bi-cum-thong-thuong-hay-bi-h1n1

Hồ Xuân Thiện

Chú thích: tôi chỉ phân tích rủi và may khi bị cúm thôi, chứ không khuyến khích nên bị cúm sớm/trễ. Xin nhớ rằng bệnh cúm có khả năng gây tử vong, nên các bạn cần phải tránh bị cúm một cách triệt để.