PHẦN I: VIRUS VÀ CÚM

Lọat bài này viết theo đơn đặt hàng của báo. Nhưng ngẫm lại: "Ta về ta tắm ao ta. Dù trong, dù đục ao nhà vẫn hơn" ca dao dân mình hay thật. Qua đây tôi xin cảm ơn TS Vũ Thị Phương Anh đã giúp tôi thu thập các cứ lịêu tổng hợp cho lọat bài viết này.

Tôi có ông bạn vong niên, làm bác sĩ thú y. Ngày xưa, ông là bạn học cùng thời với các cụ Huỳnh Văn Tiểng và Huỳnh Tấn Phát. Trước năm 1975, ông là giảng viên trường Đại học Nông Lâm Súc và là kiêm tổng giám đốc 6 trại nuôi gia súc, gia cầm vùng Thủ Đức. Ông có câu nói rất đời thường, nhưng rất đạo đức nghề nghiệp: “Nghề tao, con nào bệnh là xẻ thịt. Còn nghề mày là không được nghe con”.

Tuy vậy, với thời nay ngay cả dịch bệnh gia súc, gia cầm cũng cần cẩn trọng. Các nước tiên tiến trên thế giới, việc một con thú nuôi có chứng minh nhân dân là chuyện thường tình. Hơn nữa, thời đại bây giờ, cuộc sống công nghiệp đã giúp cho khoảng cách giữa con người ở cách xa nhau hàng nghìn cây số vẫn có thể gặp nhau chỉ trong một khoảng thời gian ngắn, nên chuyện dịch bệnh lây lan dễ dàng hơn. Một phần khác do dân số trên trái đất ngày càng đông và thông tin cập nhật nhanh là cái tốt. Bên cạnh những điều tốt luôn đi kèm những điều chưa tốt, nếu không biết chắc lọc thông tin bằng một kiến thức vững chắc và một trí óc tỉnh táo.

Nói dong dài để nói về cúm, vaccine và thuốc. Tôi xin bắt đầu từ cúm. Nó là do virus gây ra. Virus cúm có tên là influenza. Con cúm Influenza là thuộc gia đình Orthomyxoviridae RNA. Nó có 3 loại: A, B và C. Trong đó, lâu nay người ta vẫn thường gọi con virus gây dịch cúm cho người lẻ tẻ là thuộc dòng B và C. Vì các dòng B và C thay đổi kháng nguyên không quan trọng trong mức độ lây lan và gây bệnh. Còn con virus cúm gây bệnh dịch lớn là virus cúm influenza loại A. Vì sự thay đổi kháng nguyên của nó kéo theo mức độ gây bệnh trầm trọng và lây lan khác nhau. Trận đại dịch do cúm A gây ra lớn nhất cho đến nay, có tỷ lệ tử vong là 2,5% - Nó bắt đầu từ Tây Ban Nha 1918, đã làm chết ước tính khỏang 40-100 triệu người từ biến chứng của cúm A; trong đó có 500.000 người Mỹ.(1)

Khác với vi trùng là động vật đơn bào (2). Vi trùng có thể tự ăn, uống, sống và sinh sản, vì nó có khả tự nhân đôi như tế bào con người để sinh sản. Virus không làm được chức năng ăn uống và sinh sản. Vì nó chỉ có 1 chuỗi DNA hoặc RNA tùy theo dòng. Nên đặc điểm quan trọng của virus là nó chỉ sống được bên trong tế bào. Nó không sống được bên ngòai tế bào. Và ở trong tế bào nó dùng chuỗi DNA hoặc RNA chỉ huy bộ nhiễm sắc thể của tế bào người hoặc động vật mà nó xâm nhập sinh đẻ, ăn, uống dùm. Đây là điểm đặc thù khác nhau giữa vi trùng và virus, ngoài các đặc điểm khác. Và nó cũng là đặc điểm quan trọng mà việc điều trị vẫn còn là cánh cửa mở của y học thế giới. Qua đó, ta thấy cái từ virus máy tính là copy từ virus gây bệnh trong y học.

Tùy theo mỗi loài virus mà có một loại tế bào đích để sinh sống bên trong nội bào. Ví dụ, con cúm Influenza thì chọn tế bào niêm mạc đường hô hấp để sống. Con viêm gan siêu vi thì chọn tế bào gan chui vào để mà sống. Con HIV thì chọn tế bào bạch cầu chui vào để sống. Khi vào trong tế bào, virus cúm sẽ dùng RNA của nó chỉ huy bộ nhiễm sắc thể của tế bào niêm mạc hô hấp sinh sản, ăn, uống dùm nó. Sau khi đã ăn, uống no say hết tế bào chất và sinh sản đủ, chúng phá vỡ màng tế bào rồi chui vào những tế bào lành khác để tiếp tục chu trình cũ. Cứ tưởng tượng nó giống như phản ứng hạch tâm của bom nguyên tử. Cơ chế này là chung cho tất cả mọi virus, chứ không chỉ riêng cho con virus cúm Influenza.

Tóm lại, trong 3 loại virus A, B và C thì con cúm A là con nguy hiểm nhất. Vì thế chúng ta không thể trách tại sao mỗi lần thế giới phát hiện ra có chỉ một người bị nhiễm và bệnh cúm do virus cúm A là sự lo sợ nỗi lên như một trận chiến tranh thế giới thứ III đang đe dọa hủy diệt loài người.


PHẦN II: THUỐC ĐIỀU TRỊ CÚM

Đã gọi là thuốc thì ngòai tác dụng điều trị, thuốc còn có tác dụng độc hại. Cho tới giờ này, chỉ có Vitamine C là hầu như không có độc tính. Còn lại tất cả các lọai thuốc đều có độc tính đối với cơ thể. Vì điều này mà trong việc điều trị virus vẫn còn là cánh cửa mở ra một chân trời vô tận mà y học phải tìm tòi.

Hay nói đúng hơn là chưa có bất kỳ lọai thuốc nào trên thế giới, cho đến ngày hôm nay có thể điều trị được virus một cách triệt để như vi trùng! Vì sao? Vì virus nằm trong tế bào. Muốn giết virus, thuốc phải giết luôn tế bào nó cư ngụ. Nếu thuốc điều trị virus diệt hết virus thì thuốc cũng giết luôn người bệnh. Ví dụ như muốn diệt hết con cúm sau khi khởi bệnh thì tòan bộ niêm mạc đường hô hấp cũng tiêu tan luôn. Hiện nay có nhiều lọai thuốc trị cúm như: Oseltamivir (Tamiflu) (3) và Zanamivir (Relenza) (4) v.v…

Chính vì thế mà các thuốc điều trị cúm chỉ khuyến cáo là có tác dụng phòng ngừa hơn là tác dụng điều trị. Thuốc diệt cúm chỉ có tác dụng trong thời gian ủ bệnh, chứ không có tác dụng khi người bệnh đã phát bệnh. Tức là nghi ngờ hoặc xác định một bệnh nhân nhiễm cúm A mà chưa có sốt, chưa có sổ mũi, chưa có nhức đầu, hay nhức mỏi tòan thân v.v… (nói chung là chưa có hội chứng cúm) thì cho uống thuốc diệt virus cúm mới có giá trị. Còn nếu chẩn đóan bệnh nhân đã bị bệnh cúm A, với biểu hiện các triệu chứng cúm rồi thì uống thuốc tác dụng rất hạn chế! Mặc dù, trong khuyến cáo thuốc bảo rằng có tác dụng điều trị virus cúm đối với những bệnh nhân 48 giờ đồng hồ đầu sau khi có triệu chứng. Nhưng về mặt cơ chế tác dụng thuốc thì điều mà khuyến cáo thuốc điều trị cúm đưa ra là hoàn toàn không đúng.

Nếu có tác dụng thì thuốc diệt virus cúm cũng chỉ có tác dụng mỗi khi con virus cúm đã no say và sinh sản đầy nhóc trong tế bào và tế bào chất đã rỗng chúng không còn gì ăn. Lúc đó chúng phá vỡ màng tế bào để vào gian bào tiếp tục chui vào tế bào khác thì may ra thuốc tác dụng trong khỏanh khắc này. Nhưng khỏanh khoắc này thì diệt được bao nhiêu? Việc còn lại để diệt virus cúm A hay B hay C hay gì gì thì chủ yếu là hệ thống miễn dịch của cơ thể mà thôi. Và khi đã khởi bệnh thì các thuốc nâng đỡ miễn dịch lại có giá trị hơn.

Cho nên dù đến ngày 21/8/2009, WHO mới tổng kết có 182.166 trường hợp bệnh cúm A H1N1, trong đó tử vong có 1.799 trường hợp. Với tỷ lệ tử vong # 0.98%.(5) Nhưng ngay từ ngày 08/7/2009 WHO đã công bố là không cần xét nghiệm xác định cho tất cả bệnh nhân cúm A khi có dấu hiệu nghi ngờ làm gì cho phí công, mà hãy điều trị luôn bằng Oseltamivir. Cùng thời điểm ấy tại Mỹ,(6) người ta đã quyết định ngừng làm xét nghiệm chẩn đoán chắc chắn cúm A H1N1, mà điều trị ngay những bệnh nhân nhập viện với hội chứng cúm. Với 7983 ca nhập viện thì có 522 ca tử vong. Tỷ lệ tử vong lên đến 6,53%. Và một điều đặc biệt là 97,5% các ca đều cho xét nghiệm dương tính với cúm A/H1N1. Đây là bằng chứng của một sự lo sợ sự tràn ngập dịch và gieo rắc thảm họa toàn cầu. Và trong câu chuyện cúm A/H1N1 lần này có sự trùng hợp với suy thóai kinh tế tòan cầu đã có sự dẫn dắt chủ yếu từ nước Mỹ. Bằng chứng cụ thể nhất là ngày 09/01/2010, nhà trắng tuyên bố lời của tổng thống Obama về tuần lễ chủng ngừa vaccine cúm A/H1N1 cho tòan nước Mỹ(7). Khi trước đó vợ chồng ông là những ngừơi đi đầu thực hiện tiêm chủng, đúng lúc nước pháp bắt đầu tuyên bố họ bị ứ đọng 94 triệu liều vaccine cúm A/H1N1, với số tiền có thể mất đi hơn 1 tỷ USD vì chờ hết hạn dùng!(8)

Tóm lại, cho đến giờ này có rất nhiều thuốc điều trị virus nói chung và cho cúm nói riêng. Nhưng chưa có thuốc nào ức chế hoặc tiêu diệt sạch được virus. Chính vì thế mà liệu pháp phòng ngừa các bệnh do virus gây ra bằng vaccine ra đời.


PHẦN III: VACCINE LIỆU PHÁP CÚM

A. Hệ thống miễn dịch và họat động của nó:

Cũng cần nhắc đến hệ thống miễn dịch của cơ thể là gì? Một đất nước có hệ thống an ninh, quốc phòng để giữ yên bình cho cuộc sống, thì cơ thể con người cũng vậy. Hệ thống miễn dịch làm nhiệm vụ giữ cho cơ thể chống lại mọi kẻ thù gây bệnh. Vai trò chủ lực của hệ thống an ninh quốc phòng cho cơ thể là các tế bào bạch cầu và các hóa chất trung gian.

Trong lúc còn là bào thai hệ thống miễn dịch của cơ thể động vật đã đi ghi nhận các dòng tế bào ở tất cả các mô được biệt hóa thành các cơ quan. Chất liệu di truyền của tòan bộ cơ thể là từ một tế bào gốc ban đầu. Ở tế bào gốc đó một nữa chất liệu di truyền là của bố cho và nữa còn lại là của mẹ cho để hình thành một động vật hòan thiện sau khi ra đời. Giai đọan này rất quan trọng để sau khi ra đời, hệ thống miễn dịch sẽ nhận biết ai là bạn và ai là thù. Khi một vật lạ xâm nhập vào cơ thể mà có cấu trúc bề mặt không có trong bộ nhớ chất liệu di truyền, thì vật lạ đó được cho là kẻ thù. Kẻ thù đó gọi là kháng nguyên lạ, gây hại cho cơ thể.

Khi một mầm bệnh xâm nhập vào cơ thể con người thì mầm bệnh được coi là kháng nguyên lạ. Khi có mặt kháng nguyên lạ thì có thể là bạch cầu trực tiếp tiêu diệt. Hoặc có thể là hệ thống miễn dịch sinh ra kháng thể để tiêu diệt kháng nguyên. Cách kháng thể tiêu diệt kháng nguyên giống như hình ảnh chiếc chìa khóa lắp vào lỗ ổ khóa để mở khóa. Trong y học thường dùng từ thực bào cho tiêu diệt và phản ứng trung hòa cho sự kết hợp kháng nguyên kháng thể.

Có 2 loại tạo ra miễn dịch cho cơ thể đối với một kháng nguyên lạ đã được xác định. Loại thứ nhất là miễn dịch thụ động. Loại này là vô tình bị nhiễm kháng nguyên lạ. Lúc đó tự hệ thống miễn dịch sẽ tiêu diệt bằng 2 cách nói trên. Sau khi tiêu diệt cơ thể sẽ ghi hình kháng nguyên và lưu vào bộ nhớ. Sau này khi kháng nguyên đó vào lại, thì cơ thể sẽ có đủ sức để tiêu diệt, nhờ vào quen với đòn thế của kẻ thù. Loại này gọi là miễn dịch thụ động. Nếu cơ thể không đủ khả năng tiêu diệt mầm bệnh thì sẽ sinh ra nhiều biến chứng và đi đến tử vong.

Loại thứ hai là do công nghệ sinh học tạo ra 1 dung dịch đủ liều với mầm bệnh bị làm yếu đi hoặc tổng hợp một kháng nguyên có hình hài giống mầm bệnh, nhưng không có khả năng gây bệnh. Sản phẩm đó gọi là vaccine. Sau khi thử nghiệm cho kết quả tốt thì vaccine được dùng để chủ động tiêm vào cơ thể giúp hệ thống miễn dịch nhận dạng và tiêu diệt bằng 2 cách đã nói ở trên. Cũng như miễn dịch thụ động, hệ thống miễn dịch sẽ ghi vào bộ nhớ để sau này có dịp chiến đấu với mầm bệnh. Loại này được gọi là miễn dịch chủ động.

Trong lúc chiến tranh xảy ra giữa hệ thống miễn dịch và mầm bệnh thì các triệu chứng bệnh biểu hiện. Tùy theo sức đề kháng của cơ thể, liều lượng và sức mạnh của mầm bệnh mà biểu hiện bệnh nặng hay nhẹ. Và kết quả lành bệnh hay biến chứng ở các mức độ khác nhau.

B. Những điều cơ bản về vaccine:

Thuốc hay vaccine đều giống nhau về mặt nghiên cứu, điều chế, thử nghiệm, kiểm tra và báo cáo trước khi được phép sử dụng. Quá trình đó được gọi là thử nghiệm lâm sàng. Chúng phải trãi qua 4 giai đoạn. Thực chất là 5 giai đoạn. Giai đoạn tiền nghiên cứu lâm sàng là giai đoạn 0. Ở giai đọan 0 nghiên cứu trên vật thí nghiệm và trong ống nghiệm. Sau giai đoạn 0 là 4 giai đoạn thử nghiệm, ghi nhận và tổng kết trên người(9). Để 1 loại thuốc hoặc 1 loại vaccine được phép sử dụng là một quá trình đầy gian nan và khoa học cật lực.

Nhưng khổ thay, con cúm A luôn thay hình đổi dạng theo từng mùa dịch. Nên cuộc rượt đuổi sinh học mà GSBS Nguyễn Chấn Hùng ví von là một hình ảnh vô cùng chính xác(10). Vì thế cho nên chuyện WHO tặng cho Việt Nam 8,8 triệu liều vaccine, trong đó đợt 1 là 1,2 triệu liều(11). Nhưng WHO không chịu trách nhiệm về những tai biến do vaccine cúm A H1N1 gây ra đối với người dùng có nghĩa là vaccine mà WHO cung cấp có thể nằm trong 2 khả năng:

1. Chưa hoàn thành 5 giai đoạn thử nghiệm lâm sàng và chưa được phép sử dụng.

2. Đã hòan thành 5 giai đọan thử nghiệm. Nhưng chưa qua giai đọan thử từ 1-3 tuần trước khi được dùng rộng rãi trên cộng đồng. Vì lý do sau đây:

Tiêu chuẩn và nguyên tắc cơ bản lưu hành của một vaccine cúm A/H1N1 được phép lưu hành theo đòi hỏi của FDA(12) phải là:

1. Vaccine phải được chế tạo dạng tan trong nước, không được tan trong dung dịch nhũ tương gồm nước và dầu.
2. Vaccine cúm phải là lọai đơn trị liệu(monovalent). Tức là không được phối hợp với các mầm bệnh khác để tạo ra vaccine cho nhiều lọai bệnh khác nhau.
3. Vaccine cúm không được dùng các kim lọai nặng để điều chế như Aluminum(nhôm) sẽ làm rối lọan hệ thống miễn dịch của người được chủng(13) hoặc Mercury(thủy ngân) sẽ gây ra những rối lạn tâm thần (14).
4. Vaccine cúm được đưa ra cộng đồng sử dụng sau 1-3 tuần thử nghiệm trên khỏang vài trăm ứng viên tự nguyện trẻ em và người lớn.(15)
5. Những người đầu tiên được nhận vaccine cúm A/H1N1 là: trẻ em trong tuổi đi học, phụ nữ mang thai trên 3 tháng và công nhân khỏe mạnh vào đợt tiêm chủng mùa thu hằng năm với điều kiện tự nguyện.(16)
6. Tại Mỹ năm 2005, trong cuộc họp chính thức của bộ y tế đồng ý cho phép tổ chức EUA(Emergency Use Authorization) chịu trách nhiệm về mặt pháp lý cho hãng chế tạo vaccine.(17)

C. Tóm lại:

Mỗi năm cứ vào mùa lạnh của các nước có vùng địa lý ôn đới và cận ôn đới là có những đợt dịch cúm xảy ra, do đặc điểm phát triển và lây lan ở điều kiện khí trời mát lạnh. Còn ở các vùng nhiệt đới thường có dịch xảy ra vào mùa mưa.

Liệu pháp vaccine có vai trò quan trọng trong phòng ngừa bệnh lý do virus gây ra. Nhưng, đời còn có những chữ nhưng rất phiền tóai. Ở đây, virus cúm A influenza là một cuộc rượt đuổi sinh học về quá trình biến đổi gene của nó. Nên vaccine cúm phải được cập nhật dòng gây bệnh và sản xuất cấp thời, thử nghiệm cấp thời để sử dụng vào thực tế đúng thời điểm. Vaccine của năm nào chỉ có giá trị cho năm ấy. Vaccine năm cũ vẫn còn hạn sử dụng, nhưng chỉ có tác dụng hạn chế nhờ vào phản ứng chéo của kháng nguyên. Vì về mặt biến đổi sinh học con cúm dù A, B hay C gây dịch cúm của năm 2010 không còn bộ gene mang hình dạng kháng nguyên của con năm 2009.

Đó là điều làm đau đầu nhức óc cho các cơ quan quản lý y tế cộng đồng không chỉ ở Việt Nam mà cho cả trên tòan trái đất.


PHẦN IV: LỜI CUỐI CHO CUỘC TÌNH "CÚM"

A. Về quản lý nhà nước và kinh tế tư nhân:

Trước khi vào vấn đề quản lý y tế cộng đồng tôi có vài suy nghĩ về vấn đề quản lý chung và việc làm kinh tế của các nhà quản lý quốc gia. Tôi còn nhớ trong hồi ký của Robert McNamara, khi McNamara được cố Tổng thống Kenedy đề nghị vào nội các chính quyền sắp thành lập của ông. Ông McNamara phải xin phép gia đình Ford đi du lịch và suy nghĩ lựa chọn giữa vì nước Mỹ ở cương vị bộ trưởng quốc phòng và vì cuộc sống của gia đình mình ở cương vị chủ tịch tập đòan Ford Motor Co. Vì làm chủ tịch tập đòan Ford, gia đình và bản thân ông có nhiều tiền hơn. Còn vì nước Mỹ, vợ con ông sẽ cực khổ hơn với bao nhiêu chi phí. Nhưng cuối cùng ông quyết định vì nước Mỹ, vì ông có bà vợ và những đứa con tuyệt vời.(18)

Tương tự, năm 2006, Tổng thống Mỹ George W. Bush đã yêu cầu ông Donald Rumsfeld, đương nhiệm bộ trưởng quốc phòng Mỹ phải từ nhiệm trong khi nhiệm kỳ của ông chỉ còn đơn vị tính bằng tháng. Vì sao? Vì năm 2006, người ta phát hiện ông Rumsfeld có lợi nhuận lên đến 5 triệu USD (tương đương 2,9 triệu bảng Anh theo thời giá) vì ông có cổ đông trong hãng thuốc Gilead của Mỹ. Và lợi nhuận này nhờ vào tiền bán thuốc điều trị cúm gia cầm(bird flu: A/H5N1)(19).

Hai hình ảnh của 2 vị bộ trưởng quốc phòng Mỹ cách nhau gần 4 thập kỷ đã nói lên nhiều điều đáng suy nghĩ. Một đại diện cho những con người trung thành với lý tưởng nước Mỹ từ khi lập quốc, chấp nhận đồng lương công chức, từ bỏ xa hoa phú quí. Một của thời hiện đại, vẫn gánh trọng trách của nước Mỹ, nhưng vẫn bằng cách thầm lặng làm kinh tế với tập đoàn dược phẩm lớn hàng đầu thế giới. Một là người vì lý tưởng đã ghi danh sử sách khi ông là vị bộ trưởng quốc phòng tại vị lâu nhất lịch sử của nước Mỹ, xuất thân từ tấm bằng kinh doanh. Một tại vị ở chức bộ trưởng quốc phòng có thời gian dài thứ hai lịch sử nước Mỹ, cũng xuất thân từ một nhà doanh nghiệp và sụp đổ chiếc ghế đầy quyền uy từ chuyện kinh doanh.

Trong vụ cúm A gần đây trên truyền thông đại chúng tìm thấy dấu hiệu của những con người quản lý y tế cộng đồng có tham gia hoặc có cầm tiền của các hãng thuốc hàng đầu thế giới.(20) Đành rằng, nếu không có sự tài trợ của những hãng thuốc thì việc nghiên cứu khoa học y học, dược học, nha học và bao nhiêu ngành khác sẽ khó khăn hơn. Nhưng khó khăn không đồng nghĩa với không nghiên cứu được. Còn bao tổ chức khác có thể góp phần cho thế giới y học, dược học, etc… ngày càng hòan thiện hơn trong nhiệm vụ bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Nói dong dài để thấy rằng làm quản lý nhà nước mà có chân trong những tổ chức kinh tế thì tha hóa vì lợi nhuận là điều khó tránh khỏi. Bản ngã con người, trong đó có tư hữu và quyền lực mà phân tâm học đã chỉ cho chúng ta thấy là thuộc tính của con người không thể cưỡng được khi lợi nhuận xen vào(21). Nước Mỹ có nhiều điều chưa hòan thiện, nên nước Mỹ có những luật lệ rất chặt chẽ. Trong đó có luật dành cho những người quản lý không được làm kinh tế trong lúc đương nhiệm. Đó là điều hay mà ta nên học tập từ quản lý. Và đó là một trong những viên gạch làm nền cho nước Mỹ là cường quốc số 1 thế giới, mà không phải ở đâu trên trái đất này có thể tìm thấy được.

B. Về chuyên môn:

Như tôi đã từng viết một bài: Chữ tâm hay chữ cường quyền?(22) Trong y học được chia làm ba đối tượng để phục vụ cho nhiệm vụ bảo vệ sức khỏe con người:

1. Y học triết học: gồm các tổ chức chăm lo y học cộng đồng, ví dụ như WHO, Peace Green, FAO v.v... Họ chuyên đưa ra những khuyến cáo để cứu một cộng đồng dân vì hủy họai môi trường hay vì dịch bệnh. Chỉ một khuyến cáo của họ có thể cứu hang triệu sinh linh.

2. Y học nguyên nhân: gồm các bệnh viện, trung tâm y tế và phòng khám đa khoa khám và chữa bệnh. Có nhiệm vụ tìm ra nguyên nhân bệnh để điều trị. Họ chỉ làm việc tìm ra nguyên nhân và điều trị cho từng bệnh nhân.

3. Y học triệu chứng: gồm những đơn vị cấp cứu ban đầu, các tổ chức first aid về y tế. Họ chỉ làm công tác sơ cứu ban đầu rồi chuyển đến các bệnh viện và trung tâm điều trị.

Trong vấn đề cúm A H1N1 hiện nay, chúng ta thấy gì?

Với những gì hiểu biết về virus cúm A influenza mà tôi đã trình bày trong 3 phần trên thì việc khuyến cáo là nhiệm vụ của WHO, họ phải làm vì chức năng và nhiệm vụ chăm lo sức khỏe của nhân lọai. Họ không thể làm ngơ khi hiểm họa đang ập xuống đầu toàn nhân loại.

Việc các công ty, tổ chức tài chính như hãng thuốc vì lợi nhuận thổi phồng giữa thời đại tòan cầu hóa và thế giới phẳng để tìm lợi nhuận là việc của họ. Tất cả vẫn đang còn phía trước, chúng ta nên chờ đợi công lý điều tra và phán quyết(nếu có). Chúng ta không nên vội vàng kết luận và thổi phồng sớm một vấn đề lớn còn nhiều nghi vấn.

Còn việc các quan chức quản lý của mỗi quốc gia ngày nay đòi hỏi phải có một nền tảng hiểu biết sâu rộng. Nếu không thì phải có bộ tham mưu đủ về kiến thức, bản lĩnh về chuyên môn, thực sự làm việc vì lý tưởng quốc gia dân tộc và phải tỉnh táo để nhìn vấn đề một cách khoa học và khách quan hay không là do các chuyên gia quản lý y tế của từng quốc gia. Không thể đổ lỗi cho các công ty dược và WHO. Nếu WHO và các công ty có khuất tất ắt sẽ có ngày ra ánh sáng. Với thế giới phẳng và thời đại hội nhập toàn cầu ngày nay, không bất cứ sự việc gì có thể che đậy dưới ánh sáng mặt trời chân lý.

Tôi chỉ cần điểm vài thông tin đa chiều có tính uy tín sẽ thấy câu chuyện nghi ngờ có vấn đề khuất tất không phải chờ đến ông Wolfgang Wodarg(23) lên tiếng thì thế giới mới lên tiếng theo:

Vào tháng 7/2009, theo CDC (Centers for Disease Control) tại Mỹ có 7983 ca nhập viện có chẩn đoán là cúm A/H1N1 thì có 522 ca tử vong. Tỷ lệ tử vong lên đến 6,53%. Và một điều đặc biệt là 97,5% các ca đều cho xét nghiệm dương tính với cúm A/H1N1(6).

Nhưng với Tổ chức bảo vệ trong các thử nghiệm trên người (AHRP: Alliance for Human Research Protection) thì một tổng kết của một nhà báo tự do người Mỹ gốc Đức. Ông Frederick William Engdahl, nhà nghiên cứu kinh tế và lịch sử đã cho những con số trái ngược hòan tòan vào ngày 10 tháng 12 năm 2009 như sau:

+ Tại Florida, 83% những mẫu bệnh phẩm được chẩn đóan lâm sàng là cúm A/H1N1 thì có kết quả âm tính khi làm xét nghiệm!

+ Tại California, 86% trường hợp nghi ngờ là cúm A/H1N1 thì không phải là cúm A/H1N1 hay bất kỳ lọai cúm nào khác; chỉ có 2% xét nghiệm là cúm A/H1N1.

+ Tại Alaska, 93% những mẫu bệnh phẩm nghi ngờ là cúm A/H1N1 cho kết quả âm tính với tất cả các lọai virus cúm; chỉ 1% là dương tính với cúm A/H1N1.(24)

Và ngay cả các giáo sư danh giá của đại học Stanford với blog kèm theo một cái nick ấn tượng: “Cộng đồng hội chứng lơ mơ mãn tính”(Chronic Fatigue Syndrome Community) cũng có những lời tư vấn cho sinh viên cũng cho thấy các hãng thuốc đã mua đứt các thành viên trong CDC của Mỹ!!!(25)

Đưa ra thông tin đa chiều là để tất cả chúng ta cùng suy nghĩ. Tất cả vẫn đang còn phía trước, chúng ta nên chờ đợi công lý điều tra và phán quyết(nếu có). Chúng ta không nên vội vàng kết luận sớm một vấn đề lớn còn nhiều nghi vấn.

C. Về tài chính:

Qua đó, chúng ta thấy rằng: Không chỉ có những tốn kém về thuốc, vaccine cho chiến dịch phòng chống cúm. Mà còn tiêu tốn cả tiền bạc cho những trang thiết bị kiểm tra, kiểm sóat ở các cửa khẩu quốc tế và cả những hóa chất xét nghiệm chẩn đóan cho cúm. Theo báo Tuổi trẻ, Việt Nam cũng phải mất đến 1.000 tỷ VNĐ.(26) Với chi phí hơn 55 triệu Mỹ kim cho bài học đắt giá về cúm A/H1N1 cho một quốc gia có 87 triệu dân có thu nhập trung bình dưới 1.000USD/năm, tôi cho rằng đây là bài học quá đắt. Với số tiền ấy, nếu biết dùng thì có thể xây dựng ít nhất 2 bệnh viện tiêu chuẩn quốc tế với mỗi bệnh viện sức chứa 500 giường bệnh. Việc mà hơn 1/3 thế kỷ nay nhà nước chưa từng làm.

D. Về chiến lược y tế quốc gia cho cúm:

Tiếng Việt mình bảo: “ăn-chơi”. Có đủ miếng ăn rồi mới nghĩ đến chuyện chơi. Đôi khi tôi ngồi suy nghĩ về tiếng Việt, thấy tổ tiên mình hay lắm. Lại có chữ “ăn-mặc”. Có ăn rồi mới nghĩ chuyện mặc ấm. Rồi tục ngữ: “Phú quí sinh lễ nghĩa”. Lễ nghĩa chỉ dành cho người giàu. Nước mình nghèo, dân mình còn đói, thôi thì gắng học cho kiến thức nền vững chắc để đừng bị ai lừa. Và dù có không bị ai lừa thì mình cũng đủ trí để mà đối phó với đại dịch cúm, nếu nó có xảy ra. Như vậy, chiến lược quốc gia về đại dịch cúm như thế nào? Các nước giàu, họ dư ăn, dư để việc tiêm chủng cúm hằng năm đã thành chuyện thường qui từ hơn 1 thập kỷ qua. Còn với ta, ngay cả việc tiêm chủng thường qui viêm gan siêu vi B còn chưa đủ vaccine để làm công chuyện thường qui. Mặc dù, vaccine viêm gan siêu vi B đã được đưa vào chương trình tiêm chủng mở rộng như 6 bệnh thường qui (Bạch hầu, Uốn ván, Ho gà, Bại liệt, Sởi và Lao).

Không biết từ bao giờ trong tiếng Việt từ “cúm” đã trở thành từ lóng để ám chỉ một đối thủ khớp cơ khi gặp một đối thủ sừng sỏ hơn. Thế đấy, cúm nó không chỉ là nỗi sợ của các nước phương Tây. Mà ở nước Việt nó đã trỡ thành một biểu ngữ để mô tả cho một hiện tượng lo sợ đến rụng rời cả chân tay. Nhưng cũng nên nhớ rằng, cúm nó đã có mặt trước khi Wilson Smith tìm và nuôi cấy con virus influenza A vào năm 1933. Nhưng với đại dịch 1918, khi nhân lọai chưa biết gì về nó thì nhân lọai vẫn trường tồn và ngày càng đông hơn. Và như tôi đã viết trong 3 phần trước, để có vaccine cúm đúng bệnh dịch thì phải có dịch cúm trước. Đồng thời, khi cúm đã vào trong cơ thể người thì thuốc điều trị cúm không có giá trị điều trị triệt để. Mọi phát minh khoa học trên thế giới là chỉ chạy theo sau những gì đã có sẳn trong tự nhiên. Cuối cùng diệt con virus cúm là nhờ vào hệ thống miễn dịch của mỗi cá thể vẫn là điều tiên quyết. Nhưng cúm không phải lâu mới có 1 lần. Mà mỗi năm có thể xuất hiện 2 lần. Thế thì, vấn đề chiến lược quốc gia về y tế cho cúm nên là vấn đề hàng đầu trước khi nó xảy đến.

Trong y học tiên lượng đứng trên chẩn đóan một bậc và chẩn đóan đứng trên điều trị một bậc. Người làm y giỏi và có tâm là người tiên lượng con bệnh sẽ đi về đâu? Cũng vậy, người làm công tác y tế cộng đồng giỏi và có tâm là người hiểu được cơ chế của mọi vấn đề y học cộng đồng và tiên lượng được vấn đề ấy giả hay chân? để biết đưa ra chiến lược đối phó đúng với nó.

Như tôi đã viết ở các phần trên: Phòng bệnh hơn chữa bệnh đối với cúm là tốt nhất. Muốn vậy trước mắt và lâu dài cần:

1. Việc Việt Nam được WHO tặng 8,8 triệu liều vaccine cúm A/H1N1 là nên nhận. Dĩ nhiên, vì 8,8 triệu liều này chưa được cấp phép sử dụng đại trà trong cộng đồng. Nên chúng ta phải làm đúng như người Mỹ đã làm trong tiêu chuẩn một vaccine cúm tốt mà tôi đã trình bày ở phần IIIB: Liệu pháp vaccine-Những điều cơ bản về vaccine.

2. Cần có một bản soạn thảo về giáo dục thường thức y học về cách tự phòng tránh và phát hiện cúm. Đồng thời phải làm sao cho mọi người dân biết nơi đâu là nơi đến để thăm khám và làm xét nghiệm phát hiện cúm đến với mọi người dân thông qua các kênh truyền thông đại chúng. Vì đến giờ này để đối phó với cúm, thì phát hiện và cách ly là phương pháp rẻ tiền và hữu hiệu nhất.

3. Bộ y tế cần có chỉ đạo để các viện Pasteur trong cả nước tự sản xuất được vaccine cúm trở thành chuyện thường niên. Các trường đại học y, dược trong cả nước phải là nơi đầu tàu phải biết nghiên cứu và tự sản xuất ra thuốc không chỉ cho cúm mà còn cho các mầm bệnh khác, để trong vòng vài thập niên tới ngành y-dược Việt Nam là ngành xuất khẩu dược phẩm chứ không thể mãi là nơi nhập khẩu và đóng gói như hơn 3 thập kỷ qua.

Muốn như thế nhà nước phải có chính sách làm sao các doanh nghiệp về y, dược và các ngành khác của người Việt có ý thức đóng góp và lập quỹ đầu tư cho nghiên cứu khoa học, để trả công xứng đáng cho những nghiên cứu có tính thực tiễn và cùng chia lợi nhuận từ những thành quả khoa học đó. Chứ không nên cứ phải dựng ra những buổi phát huy hiệu ra rả trên truyền hình để bán buôn nào là doanh nghiệp sao vàng, sao đỏ đất Việt như lâu nay.

E. Với các nhà báo Việt:

Thuyết âm mưu đã thịnh hành trong thời đại tòan cầu. Nó có giá tri ở mọi nơi. Từ chuyện sụp đổ tòa nhà WTC có phải do Al Queda làm không? Đến chuyện suy thóai kinh tế là nguyên nhân từ đâu? etc… Nếu quí vị chịu khó mua cuốn “Yes Man” của Danny Wallace và nên tìm để xem bộ phim cùng tên được David Heyman dàn dựng với diễn viên hài Jim Carrey để hiểu vấn đề của thời đại hơn.

Không nên vì lợi nhuận của tờ báo giấy mà đem câu chuyện nóng bằng cách google trên mạng internet để giật những tin tức một cách qúa khích. Ngày cúm hòanh hành trong những tháng giữa năm 2009, cũng chính quí vị đã góp phần làm nó phồng to hơn. Mọi cảnh báo của tôi rơi tỏm vào khỏang không vô tận. Hôm nay chỉ một lời của một ông mắt xanh mũi lõ đã làm quí vị thổi phồng lật đổ tất cả những gì quí vị đã hùa theo. Tất cả những điều ấy là gì nếu không phải là “Đám đông vô thức”?

F. Lời cuối:

Thuốc đắng đã tật, lời nói thật mất lòng. Tôi xin chấm dứt bài viết ở đây. Qua đây tôi xin cảm ơn các nhà báo đã có nhã ý đặt hàng, nên tôi mới có loạt bài này cho cộng đồng. Cũng là một dịp dợt lại những gì đã trôi đi và còn lại trong kiến thức của mình. Các bạn nhà báo nào muốn lấy ý tưởng bài để viết, cứ việc thoãi mái. Còn để tên tôi lên báo thì tôi rất ngại. Có lẽ vì chúng ta có nợ, mà chưa có duyên? Nên tôi chưa làm được theo hảo ý của các bạn. Sẳn đây cho tôi xin lỗi.

Tôi đặt biệt cảm ơn bạn, Vũ Thị Phương Anh, MS Philology of English, PhD of Psychometry đã giúp và giục tôi hoàn thành lọat bài này.

Tài liệu tham khảo:

1. H1N1 Swine Flu – Past Influenza Pandemics, http://www.nvic.org/vaccines-and-diseases/h1n1-swine-flu.aspx#PastInfluenzaPandemics
2. Dorland’s Medical Dictionary, http://www.mercksource.com/pp/us/cns/cns_hl_dorlands_split.jsp?pg=/ppdocs/us/common/dorlands/dorland/one/000011231.htm
3. Tamiflu, http://www.drugs.com/tamiflu.html
4. Relenza, http://www.drugs.com/pdr/relenza.html
5. WHO will urge most countries to stop H1N1 testing, http://articles.latimes.com/2009/jul/08/science/sci-swine-flu8
6. Seasonal Influenza (Flu) 2009-2010, http://www.cdc.gov/flu/weekly/
7. Presidental Proclamation – National Influenza Vaccination Week, http://www.whitehouse.gov/the-press-office/presidential-proclamation-national-influenza-vaccination-week
8. Pháp tìm cách bán bớt số vaccin ngừa cúm A tồn kho quá nhiều, http://www.rfi.fr/actuvi/articles/121/article_6358.asp
9. Clinical Trial, http://en.wikipedia.org/wiki/Clinical_trial
10. Cúm heo hay cuộc rượt đuổi sinh học?, http://www.sgtt.com.vn/Detail31.aspx?ColumnId=31&NewsId=50867&fld=HTMG%5C2009%5C0503%5C50867
11. WHO viện trợ cho VN 8,8 triệu liều văcxin ngừa cúm A/H1N1, http://www.tuoitre.com.vn/Tianyon/Index.aspx?ArticleID=356225&ChannelID=12
12. SWINE FLU VACCINES, http://www.nvic.org/vaccines-and-diseases/h1n1-swine-flu.aspx#howvaccinemade
13. Vaccine-A, Basic Book, http://www.vaccine-a.com/intro.html
14. Summary of Science demonstrating the harmful nature of Mercury in Vaccines, http://www.safeminds.org/research/research3.html
15. Food and Drug Administration Center for Biologics Evaluation and Research Office of Vaccines Research an Review, http://www.blogger.com/goog_1263464303316
16. Who will be the first get Swine Ful Vaccine?, http://www.nvic.org/vaccines-and-diseases/h1n1-swine-flu.aspx#whogoesfirst
17. Public Readiness and Emergency Preparedness Act Questions and Answers, http://www.hhs.gov/disasters/emergency/manmadedisasters/bioterorism/medication-vaccine-qa.html
18. Hồi ký Robert McNamara, http://www.langvan.net/shop/hikmcnamara-p-365.html
19. Donald Rumsfeld makes $5m killing on bird flu Drug, http://www.independent.co.uk/news/world/americas/donald-rumsfeld-makes-5m-killing-on-bird-flu-drug-469599.html
20. Đằng sau chiến dịch đầu độc dư luận, http://www.tuoitre.com.vn/Tianyon/Index.aspx?ArticleID=358180&ChannelID=2
21. Nói chuyện triết học của người ngoại đạo: Tha hóa và tham nhũng, http://bshohai.blogspot.com/2009/12/noi-chuyen-triet-hoc-cua-nguoi-ngoai-ao_22.html
22. Chữ tâm hay chữ cường quyền?, http://bshohai.blogspot.com/2009/10/chu-tan-hay-chu-cuong-quyen.html
23. The "false" pandemic: Drud firms cashed in on scare over swine flu, claims Euro Health Chief, http://www.dailymail.co.uk/news/article-1242147/The-false-pandemic-Drug-firms-cashed-scare-swine-flu-claims-Euro-health-chief.html
24. Flu vaccine Fraud: WHO “Mr Flu” Under Investigation For Gross Conflicts of Interest, http://www.ahrp.org/cms/content/view/654/61/
25. “Chronic Fatigue Syndrome Community” Blog: UK Swine Flu Drug Dealer Chief Quits As “Pandemic” Con Unravels, http://stanford.wellsphere.com/chronic-fatigue-syndrome-article/uk-swine-flu-drug-dealer-chief-quits-as-pandemic-con-unravels/926169
26. Chống cúm A/H1N1: Việt Nam đã chi gần 1.000 tỷ đồng, http://www.tuoitre.com.vn/Tianyon/Index.aspx?ArticleID=358376&ChannelID=3

Nguồn: Hồ Hải, blog BS Hồ Hải, phần 1: http://bshohai.blogspot.com/2010/01/conspiracy-theory-cau-chuyen-dich-cum.html, phần 2: http://bshohai.blogspot.com/2010/01/conspiracy-theory-iii-chuyen-that-ve.html, phần 3: http://bshohai.blogspot.com/2010/01/conspiracy-theory-iii-chuyen-that-ve_14.html, phần 4: http://bshohai.blogspot.com/2010/01/conspiracy-theory-iii-phan-iv-loi-cuoi.html

Ghi chú: Bài viết chỉ thể hiện kiến thức và quan điểm của tác giả, xem quan điểm của dịchbệnh.com tại đây http://dichbenh.com/index.php/lien-lac-va-quan-diem