Việt Nam chuẩn bị thế nào trước khi cúm A/H1N1 thành đại dịch?

Trân Văn, phóng viên RFA

Cho đến nay Việt Nam đã phát hiện 17 người bị nhiễm virus cúm A/H1N1. Vậy Việt Nam cần chuẩn bị những gì cho tình huống cúm A H1N1 trở thành đại dịch?

Nếu hai năm vừa qua, chủng virus A H5N1 từng làm loài người kinh hoàng trước nguy cơ xảy ra một đại dịch trên phạm vi toàn cầu thì năm nay chủng virus cúm A H1N1 được dự báo cũng có thể trở thành đại dịch trong ít tháng nữa.

Ông Hồ Xuân Thiện, một nghiên cứu sinh tiến sĩ chuyên ngành virus học phân tử tại Anh, cho biết:

“Theo một mô hình máy tính của Imperial College tại London vừa xuất bản trên tạp chí Science, một  tạp chí  rất uy tín trên thế giới, cúm A H1N1  sẽ lan rộng khắp thế giới trong vòng  6 tới 9 tháng nữa. Chủng cúm này tuy có độc tính không cao như cúm đại dịch 1918 nhưng tương đương với chủng đại dịch năm 1957. Theo mô hình máy tính, cứ 3 người trên thế giới có 1 người bị nhiễm, tuy đa số không có triệu chứng gì  hoặc là bệnh nhẹ.

Cho dù Việt Nam có kiểm soát biên giới và cách ly nguồn bệnh giỏi bao nhiêu đi nữa thì cúm cũng đã lọt qua hàng rào kiểm soát và chui vào trong nước mình như là chúng ta đã thấy.”

Giống như nhiều quốc gia khác, chính quyền Việt Nam đã thực hiện khá nhiều biện pháp phòng chống virus cúm A H1N1, tuy nhiên, theo ông Hồ Xuân Thiện, có những dấu hiệu cho thấy vẫn còn khá nhiều yếu tố quan trọng khác chưa được quan tâm:

“Làm sao cho người dân người ta biết được là khi người ta bị nóng sốt như thế mà người ta ở những vùng dịch về, hoặc là xung quanh người ta mà có những người bệnh như thế, thì người ta không được đi bệnh viện hoặc là đi lung tung. Đó là điều cần thiết nhứt ở Việt Nam mà hệ thống y tế Việt Nam phải nói.

Hình như Việt Nam nói cái này không tốt, bởi kể cả anh sinh viên ở Mỹ về, ảnh bị bệnh và ảnh cũng đã đi 3 bệnh viện khác nhau để mà khám, và ảnh còn đi nhà thờ nữa. Và như vậy virus ảnh mang từ Mỹ về đi lung tung rồi. Đó là điều tôi lo nhứt.

Người dân ở Việt Nam chưa có nắm rõ là họ phải ở nhà chứ đừng đi đâu cả.  Tôi có trao đổi với một số bạn ở Việt Nam thì các bạn ở Việt Nam nói là ở Việt Nam nếu mình điện thoại, mình kêu y tế tới thì chỉ sợ họ không tới mà thôi.”

Những hạn chế về cơ sở vật chất cũng là một yếu tố đáng ngại nếu cúm A H1N1 trở thành dịch, ông Hồ Xuân Thiện nhận xét:

“Về khả năng phản ứng của chính phủ Việt Nam và hệ thống y tế Việt Nam, hiện nay tôi cảm thấy rất có cố gắng. Đương nhiên hệ thống y tế Việt Nam từ trước tới nay khá là quá tải, so với các bệnh thông thường chúng ta có thể thấy là dịch tả mà đã rất nhiều người phải nằm la liệt, xếp hàng hai ở trên giường hoặc nằm cả ra ngoài hành lang, thì dẫn đến một dịch cúm, tôi nghĩ là nếu phát cúm mà không mạnh thì chúng ta vẫn có thể yên tâm một chút, nhưng mà cúm mạnh hơn thì tôi cảm thấy rất là lo.”

Ngoài những hạn chế về cơ sở vật chất, ông Thiện còn đưa ra một số đề nghị về việc chính quyền Việt Nam nên chuẩn bị kế hoạch hành động để đối phó nếu thảm họa xảy ra:

“Trong năm 2008 tôi có may mắn đến trung tâm Health Protection Agency của Anh. Đây là cơ quan đầu não của Anh để chống cúm và chống đại dịch cúm. Người giám đốc của chương trình chống đại dịch cúm của Anh là người Việt Nam. Ông tên là Johnathan Văn Tâm. Ông làm một buổi báo cáo cho tôi và một cô nữa ở Việt Nam sang thì rõ ràng là đại dịch cúm không nước nào có thể đuơng đầu với nó nổi.

Chính phủ Anh đã tính ra những chuyện rất nhỏ nhặt, thí dụ người ta tính là nếu đại dịch cúm xảy ra thì có đóng cửa các trường học hay không? Người ta xác định là đóng cũng không được.

Vì sao đóng không được?  Đóng cửa trường học thì học sinh ở nhà, mà con nít 4-5 tuổi ở nhà thì phải có người lớn ở nhà để nuôi nó. Mà người lớn ở nhà nuôi nó thì không có cảnh sát nữa, không có giáo viên để đi dạy nữa, không có nhân viên y tế đến bệnh viện nữa.

Người ta tính tới những chuyện nữa là chết nhiều quá vượt khả năng mình là một. Người ta tính nước Anh chết khoảng 60.000 người trong vòng một hai tuần thôi, như thế thì hệ thống chôn xác không thể hoạt động được. Không có ai dám đi chôn xác nữa, thì phải làm thế nào?

Người ta tính tới chuyện dùng những máy đông lạnh ở trong các siêu thị, vì lúc đó có thể các siêu thị sẽ phải đóng cửa, thì người ta cho xác người chết vào bao ny-lông rồi tống vào trong các máy đông lạnh lớn các siêu thị để người ta tạm giữ ở đó. Hoặc là mới đây chính phủ Anh làm một cuộc điều tra thì người ta mới khám phá ra rằng nếu đại dịch cúm xảy ra thì 80% nhân viên y tế Anh sẽ bỏ việc để ở nhà, không dám đi làm nữa.

Tôi nghĩ và tôi cũng khuyên là chính phủ Việt Nam phải nhận thấy rõ những điều như thế. Bây giờ phải đặt ra kế hoạch rõ ràng, những sự việc như thế nào, mình phải làm như thế nào. Và mình cũng nên học hỏi ngay những nước mà người ta đã có những chương trình phòng chống đại dịch cúm rồi.

Ví dụ nước Anh, tôi biết là chính phủ Anh và đặc biệt là cơ quan bảo vệ sức khoẻ của Anh rất là quan tâm tới tình hình cúm ở Việt Nam, tại vì họ sợ nếu cúm gà ở Việt Nam mà phát triển mạnh lan tới nước Anh thì Anh Quốc cũng chết, nên họ rất là lo cho Việt Nam.

Nếu mình bắt tay chặt hơn nữa với họ và mình đề nghị họ cung cấp cho mình những chương trình, những kế hoạch hành động, khi đại dịch cúm xảy ra thì sẽ làm thế nào. Tôi nghĩ là sẽ nhanh hơn nếu ở Việt Nam bây giờ mới bắt đầu xây dựng những chương trình như thế”.

Thiếu vaccine ngừa cúm, thuốc trị cúm cũng là một vấn đề đáng bận tâm, ông Hồ Xuân Thiện khuyến nghị:

“Vừa qua bà Margaret Chan, Tổng Giám Đốc Tổ Chức Y Tế Thế Giới (WHO), và ông Ban Ki Moon - Tổng Thư Ký Liên Hiệp Quốc đề nghị các nước sản xuất thuốc và những đại công ty sản xuất thuốc và vaccine cho những nước nghèo, những nước đang phát triển  1/10 khả năng sản xuất của họ.

Tôi nghĩ hiện nay Việt Nam, tức chính phủ nên có thảo luận chặt chẽ với những công ty sản xuất thuốc và sản xuất vaccine, bắt tay với họ càng sớm càng tốt và càng chặt càng tốt.”

Nhân loại có thể không ngăn chặn được đại dịch, song nếu chuẩn bị tốt, tác hại của các đại dịch có thể giảm đáng kể. Việt Nam có thể ngăn chặn được thảm họa khi cúm A H1N1 trở thành đại dịch?

--------------------

Nghe Hồ Xuân Thiện trả lời Trân Văn của đài RFA về dịch cúm A (H1N1), 07/06/2009. Tải về máy: [dạng mp3, 4,53Mb]

Nguồn: RFA.